Wat een geweldige dag had de Esbeekse delegatie die op zaterdag 25 mei aanwezig was bij de finale van de Dorpsvernieuwingsprijs 2019. Een dag die bekroond werd met de winst! De eerste prijs werd juichend ontvangen en meegenomen naar Esbeek, waar 's avonds het feest losbarstte in ons Schuttershof.

Vanzelfsprekend is Esbeek ontzettend trots op alle grote en kleine leefbaarheidsprojecten die door vrijwilligers in het dorp worden gerealiseerd. Maar ook de andere 3 finalisten van de Dorpsvernieuwingsprijs 2019, Ansen (Drenthe), Den Andel (Groningen) en Wellerlooi (Limburg) werken aan innovatieve ideeën, dus het bleef tot op het laatst spannend in deze Eredivisie van de dorpsinitiatieven.

Het Drentse dorp Witteveen (500 inwoners) was in 2017 winnaar van deze tweejaarlijkse prijs en daarom gastheer voor de prijsuitreiking van dit jaar – en dat deden zij met verve en veel hartelijkheid. Nadat alle aanwezige finalisten van een goed verzorgde picknick hadden kunnen genieten konden zij deelnemen aan een van de 10 georganiseerde workshops over Witteveense initiatieven, uiteenlopend van de door vrijwilligers onderhouden wandelroute, tot de verbouwing van het voormalige dorpshuis tot woongelegenheid voor senioren.

Aan het begin van het officiële gedeelte van de middag kregen de vier finalisten 10 minuten de gelegenheid hun dorp te presenteren aan de aanwezigen. Uitdaging daarbij was dat bij die presentatie geen andere technische hulpmiddelen mochten worden gebruikt dan een microfoon. Dus geen scherm voor beelden, geen muzikale ondersteuning. Deze instructie was pas kort voor de finalebekend geworden en betekende een korte teleurstelling voor de Esbeekse delegatie, want Rik Pulles had voor de gelegenheid een geweldige film gemaakt, waarin inwoners van Esbeek rappen over alle Esbeekse successen (deze film is te vinden op onze website). Maar we zijn in Esbeek natuurlijk niet voor één gat te vangen dus quizmaster Knilles (Corné Smolders) heeft zijn meest glimmende show-jas aan getrokken en met zijn assistente Inge Weening de Esbeekse 10 presentatie-minuten gebruikt om de aanwezigen met een Petje Op – Petje Af-Quiz op hilarische manier kennis te laten maken met ons dorp. Voor de winnaar van de onze quiz, een bestuurslid van het Groningse dorp Den Andel, hadden we een uniek 'Straight Outta Esbeek-t-shirt – gold edition' meegebracht. Deze sportieve winnaar nam uiteindelijk de derde prijs van de Dorpsvernieuwingsprijs voor haar dorp in ontvangst gekleed in het Esbeekse t-shirt.

Vervolgens werden de vier juryrapporten over de finalisten voorgelezen door de jury. Stuk voor stuk kregen ze uiterst lovende woorden over hun mooie projecten, maar het leek toch dat de woorden voor Esbeek nét even mooier waren dan die voor de andere dorpen. Dat dreef de spanning verder op!

Vanzelfsprekend was de ontlading groot toen, na de bekendmaking van de twee derde plaatsen, Esbeek tot winnaar werd uitgeroepen. Esbekenaren vielen elkaar juichend om de hals! Naast een geldprijs van € 3.000 kreeg Esbeek twee verkeersborden om bij de bebouwde-kom-grenzen te plaatsen, een oorkonde die ongetwijfeld een mooie plaats in Schuttershof zal krijgen en bovendien een heleboel werk. De winnaar van de Dorpsvernieuwingsprijs mag namelijk in 2020 Nederland vertegenwoordigen bij de Europese versie van de prijs, de European Village Renewal Award. Dit evenement zal bij de Europese winnaar uit 2018 plaatvinden, in het Oostenrijkse Hinterstoder. En in 2020, als er opnieuw een dorpsvernieuwingsprijs wordt uitgedeeld, is Esbeek aan de beurt om de finale te organiseren. Het bruist in Esbeek nu al van de ideeën voor deze evenementen! Dus dat gaat helemaal goed komen.

Tijdens de drie uur durende terugreis barstte het feest al los in de touringcar. De Colombiaanse kunstenares Juliana Rios Martinez die sinds kort tijdelijk woont en werkt in Esbeek, had tijdens de heenreis beloofd bij winst het Colombiaanse volkslied te zingen. Belofte maakt schuld en het was muisstil in de bus terwijl de frêle Zuid-Amerikaanse met emotie zong. In ruil hebben de andere passagiers vol overgave het Wilhelmus ingezet! Bij thuiskomst in Esbeek hadden Gerrit en Ellen van Gerven in Schuttershof gezorgd voor een heerlijk buffet voor de inmiddels hongerige winnaars, waarna alle inwoners van Esbeek uitgenodigd waren voor een feestje. De verkeersborden werden boven de kachel in het café geplaatst en de binnenkomst van dweilband Zuutjes Aon maakte het feest compleet. Het bleef nog lang onrustig in de kroeg…..

Het is al weer 10 jaar geleden dat Esbeek de Brabantse Dorpenderby won. Het winnen van de Dorpsvernieuwingsprijs nu voelt nu als een bekroning op alle mooie dingen die we de afgelopen tien jaar met veel betrokken vrijwilligers tot stand hebben gebracht. Dit zal ongetwijfeld zorgen voor nieuwe energie en daarmee nieuwe inspiratie voor de toekomst bij en van alle Esbeekse inwoners.

Het Andreas Schotel Museum heeft naast het oeuvre van Schotel nogal wat werk van zijn vriend, de etser Johannes Proost (1882-1942) in de collectie. Na zijn huwelijk met de joodse Charlotte Sjouerman op 15 november 1905 gaan Proost en zijn echtgenote in Bladel wonen en ze verhuizen in maart 1906 naar de Bloemenhoef of Bloemhoeve in Nederwetten bij Nuenen, waar ze tot februari 1911 woonruimte huren. Vanwege de band met Nuenen heeft Heemkundekring De Drijehornick aan de conservator gevraagd een artikel over deze onbekende en vergeten kunstenaar te schrijven. Onlangs is in het cultuurhistorisch tijdschrift Drijehornickelsvan de kring – het nummer van april 2019 – een uitvoerig artikel met vele illustraties over Johannes Proost verschenen. Daarin is de laatste stand van het onderzoek naar de kunstenaar verwerkt. 

Tijdens de voorbereiding heeft het bestuur van de heemkundekring gevraagd, of het niet mogelijk zou zijn uit de museumcollectie etsen van Johannes Proost uit de Nederwettense periode en portretten van Proost door Andreas Schotel in het Heemhuis – een voormalig koetshuis – aan de Papenvoort te exposeren. Zo hebben wij een kleine tentoonstelling ingericht met 11 etsen van Proost, een geschilderd Zelfportret uit 1915 en enkele portrettekeningen door Schotel, waarop hij zijn portretets van Proost uit 1938 heeft gebaseerd, die eveneens is geëxposeerd. Verder zijn in een vitrine uitgestald een reproductie van een getekend portret van Proost door Sjoerd de Roos uit 1908 en het ingelijste portret van Proost met prikkeldraad dat altijd op het atelier van Schotel heeft gehangen, als ook catalogi en boeken die vooral met zijn communistisch verleden te maken hebben. Een kleine presentatie, die nog tot medio juni te zien zal zijn.

Om het beeld van de figuur Johannes Proost in Nuenen te completeren heeft de conservator op 2 mei jl. ’s avonds een lezing over Proost als etser, communist en politiek activist verzorgd in de hal van basisschool De Dassenburcht aan de Jacob Catsstraat. Een deputatie uit Esbeek was aanwezig en heeft na afloop onder het genot van een drankje de expositie in het Heemhuis bekeken.

De weekbladen De Nuenense Kranten Rond de Lindehebben aan tijdschriftartikel, tentoonstelling en lezing apart aandacht besteed. Daarmee is niet alleen de kunstenaar Johannes Proost met zijn veelbewogen leven dat in het concentratiekamp Sachsenhausen eindigde, uit de vergetelheid gehaald, maar ook zijn het Andreas Schotel Museum, de Andreas Schotel Wandelroute en het dorp Esbeek daarmee breder op de kaart gezet. In ieder geval heeft de Nuenense heemkundekring het plan opgevat om in het najaar naar Esbeek af te reizen om alles met eigen ogen te komen aanschouwen.

Peter Thoben, conservator

View the embedded image gallery online at:
https://andreasschotel.nl/nieuws?start=21#sigProIdfccbfe0a2d

Vanaf zijn eerste bezoek aan Esbeek in 1919 tot in het jaar van dood 1984 observeerde Andreas Schotel als relatieve buitenstaander de Esbeekse bevolking met zijn bezigheden, het landschap en de ontwikkelingen die zich in deze lange periode voltrokken. Hij legde deze vast in zijn schetsen die hij vervolgens uitwerkte in de bekende grafische kunstwerken. Zo ontstond een boeiend oeuvre dat een mooi beeld geeft van hoe de Esbeekse, oorspronkelijke plattelandscultuur zich ontwikkelde tot die van het moderne Esbeek van de jaren ’80.

Na de dood van Andreas Schotel is deze artistieke registratie van ons dorp in ontwikkeling helaas opgehouden, omdat er geen kunstenaar van buiten meer was die de plek van Andreas Schotel in nam. Om die reden willen de Vrienden van Andreas Schotel opnieuw kunstenaars van buiten uitnodigen om kennis te maken met het hedendaagse Esbeek en het op een eigentijdse manier te verbeelden. Om een ware blik van buitenaf te krijgen, zoals Schotel uit Rotterdam die had, zullen we ondertussen wel wat verder buiten Esbeek moeten zoeken. Rotterdam lag toen nog op een dagreis van ons vandaan en het contrast tussen die havenstad en het Kempenlandschap was enorm. Nu zou een kunstenaar uit Rotterdam snel genegen zijn ’s avonds de auto naar huis te pakken. En daardoor juist een minder compleet beeld van het dorp en zijn mensen krijgen. 

Het idee voor het starten van een Artist in Residence-project was bij de Vrienden van Schotel al een paar jaar geleden ontstaan, maar niet verder uitgewerkt. Toen oud-Esbekenaar Bart van Hoof, nu zelf woonachtig in Colombia, het onlangs ook voorstelde en het plan actief ondersteunde is er een werkgroep opgericht om het idee realiteit te laten worden. In die werkgroep zitten nu Hans en Jeanne Soetens, Hannes Verhoeven, Danny van Vliembergen, Frits Vaandrager en Hanneke Bedaux. Hanneke komt uit Tilburg en runt daar zelf al enige jaren een Artist in Residence project, waardoor zij veel ervaring in de werkgroep kan inbrengen.

Bij dit Artist In Residence-project geven we steeds weer een andere kunstenaar uit een ander land de kans om een zomer bij ons te wonen, werken en exposeren. Met dit concept hopen we het werk van Schotel nieuw leven in te blazen. Op deze wijze zien de Esbekenaren en de vele bezoekers van de Schotelroute opnieuw een kunstenaar van buiten aan het werk, geïnspireerd door deze omgeving. Eigenlijk net zoals zij vroeger ook Schotel hier aan het werk hadden kunnen zien. 

Deze zomer (van 10 mei tot en met 6 augustus) komt de jonge Colombiaanse kunstenares Juliana Rios Martinez in Esbeek wonen en werken. Ze heeft op de kunstacademie in Bogota en New York gezeten. Ze werkt met diverse technieken van fotografie tot olieverf en heeft ook sculpturen, muurschilderingen en etsen gemaakt. Ze heeft interesse in andere culturen en onderzocht in Zuid- Amerika het verschil tussen de stad en het platteland en was ook op bezoek in Bulgarije en Canada. Nu komt ze dus naar Esbeek waar ze haar intrek mag nemen in de oude basisschool de Wingerd. We hopen dat jullie haar van harte welkom heten in ons dorp en dat er veel contact zal ontstaan tussen de Esbekenaren en Juliana, zodat het over en weer een inspirerende tijd kan zijn.

Stichting Vrienden van Andreas Schotel  

Door: Danny van Vliembergen

Stichting Vrienden van Andreas Schotel

Dorpsstraat 2, 5085 EG, Esbeek | 06 23 154 233 | info@andreasschotel.nl

De Vrienden van Andreas Schotel wordt gesteund door:

Concept, ontwerp & realisatie website: Pulles Media Design