In het afgelopen jaar hebben wij onze activiteiten voortgezet, zoals we die door de jaren heen hebben uitgebouwd. Dus alom blijven we in beweging.
De tentoonstelling Grafiek van Pieter Dupont in de museumcollectie, die een goed inzicht gaf van de aankoop van de verzameling van diens werk door het museum en op 28 september 2024 was begonnen, is tot en met 12 januari blijven hangen. Hierna is een expositie ingericht om de technische aspecten van Schotels manier van werken onder de aandacht te brengen door drukvorm (hout-, lino- of etsplaat) en gedrukt resultaat naast elkaar te presenteren onder de titel Andreas Schotel. Van plaat naar prent van 18 januari tot en met 6 april.
De schenking van foto’s en documentatiemateriaal van Gustaaf De Bruyne in december 2024 door Lucie Lauwers-de Laat is reden om de tentoonstelling Verbeeld met burijn. Grafiek van Gustaaf De Bruyne (1914-1981) te houden, waarbij wij een beroep op het Jakob Smitsmuseum te Mol hebben kunnen doen door een keuze uit de daar aanwezige grafiekbladen in bruikleen te verkrijgen. Tijdens de duur van de expositie van 12 april tot en met 13 juli heeft de Vereniging van Kempische Schrijvers op zaterdag 14 juni in het museum te Esbeek een bijeenkomst gehouden, waar de conservator over museum en expositie heeft verteld. In het kader van het 11de lustrumfeest bezoekt de Rotaryclub Eindhoven Noord op 28 juni het museum, waar de conservator spreekt over De impact van een initiatief. Het Andreas Schotel Museum Esbeek. Daarna wordt de uitleg vervolgt in een door een tractor getrokken huifkar langs de wandelroute met De Schuttel en beelden.
Voor de volgende tentoonstelling hebben wij tekeningen in kleurkrijt van kinderen uit de buurt en van leerlingen van vriendin Leen Rademaker geselecteerd, die Andreas Schotel goed geobserveerd in zijn atelier op een vlotte en rake manier aan het papier heeft toevertrouwd. Deze tekeningen hebben we altijd gereserveerd voor een tentoonstelling in Rotterdam, maar omdat na meerdere pogingen zich geen gelegenheid voordoet, exposeren we ze zelf onder de titel Jeugd op Schotels atelier van 19 juli tot en met 5 oktober. De laatste tentoonstelling van het jaar, van 11 oktober tot en met 11 januari, heeft een sterk documentair karakter. Schotel op de foto laat foto’s in combinatie met etsen van Andreas Schotel zien uit de fotoserie, die Lenie van Rijn omstreeks 1979-1980 op verzoek van Esbeek heeft gemaakt door de kunstenaar in Rotterdam en Esbeek te volgen. Aan de hand van deze foto’s krijgen wij een goed beeld van het leven en werken van de graficus in zijn beide leefwerelden. Met deze expositie gaat ook een langlopende wens in vervulling. Bij Frans Zonneveld uit Diessen roept de expositie door de foto’s van de familie Hendrixen reactie op in verband met zijn onderzoek naar Migratie Gelderland-Brabant 1910-1950.
Naast deze tentoonstellingen in eigen museum is op verzoek van directeur Hans Sonnemans van Museum ’t Oude Slot te Veldhoven aldaar de overzichtstentoonstelling Graficus Andreas Schotel (1896-1984). Te gast met Brabants werkingericht. Op zondag 22 juni is die door de wethouders Jeroen Rooijakkers van Veldhoven en Gerrit Overmans van Hilvarenbeek officieel geopend na een inleiding door de conservator van het Andreas Schotel Museum, die al vaker als gastconservator tentoonstellingen in Museum ’t Oude Slot heeft mogen organiseren. Op zondag 7 september verzorgt de samensteller de lezing Andreas Schotel (1896-1984). Graficus in twee werelden voor een – jammer genoeg – klein gehoor. Deze flinke expositie met zo’n 70 etsen en aquarellen zou aanvankelijk tot en met 28 september lopen, maar wordt verlengd tot en met 26 oktober. Mede door deze expositie zijn museum en wandelroute breder onder de aandacht gebracht en derhalve weer beter op de kaart gezet.
Voor het dorpsblad ’t Kleppermenneke hebben wij maandelijks artikelen aangeleverd, die nadien ook op de museumwebsite zijn geplaatst. Peter Thoben heeft de volgende artikelen met beeldmateriaal verzorgd: ‘Nieuwe tentoonstelling. Andreas Schotel. Van plaat naar prent’ (nr 1 van 16 januari), ‘Terugblik 2024’ (nr 3 van 13 februari), ‘Culturele avond Vrienden van Andreas Schotel’ (nr 7 van 10 april), ‘Expositie Verbeeld met burijn. Graficus Gustaaf De Bruyne (1914-1982)’ (nr 9 van 8 mei), ‘Nieuwe tentoonstelling. Schotel op de foto door Lenie van Rijn’ (nr 19 van 6 november) en ‘Vrijwilligers van Schotel naar expositie in Veldhoven’ (nr 21 van 4 december). Bestuurslid Danny van Vliembergen heeft over de beeldentuin en artist in residence geschreven: ‘Een nieuw seizoen voor SEE’ (nr 11 van 5 juni) en ‘Artist in residence Esbeek 2025’ (nr 13 van 3 juli). Ook is er natuurlijk de Schotelavond aangekondigd: ‘Historie van ons eigen landschap. Interessante vertelling van de Bladelse archeoloog Jan Roymans’ (nr 5 van 13 maart). Astrid van Egmond legt haar oor te luisteren bij de artist in residence in het artikel ‘Kom maar binnen Antony Wanjohi’ (nr 14 van 28 augustus) en er wordt verslag gedaan van ‘Onthulling Sculpturen Esbeekse Artist in residence Antony en Esbeek in harmonie’ (nr 16 van 25 september).
Voor De Hilverbode heeft conservator Peter Thoben artikelen aangeleverd over de nieuwe tentoonstellingen ‘Van plaat naar prent’ (29 januari 2025) en ‘Expositie met grafiek van Gustaaf De Bruyne’ (21 mei) en in het kader van Hilvarenbeek Museumdorp de bijdragen ‘Schotel en het buitengebeuren’ (11 juni) en ‘Nieuwe expositie: Schotel op de foto door Lenie van Rijn’ (15 oktober). Met het pagina vullende ‘Museumweekend 2025: Hilvarenbeekse musea doen mee!’ (26 maart) is er voor ons museum aandacht. Ook ‘Culturele avond Stichting Vrienden van Andreas Schotel’ wordt er goed aangekondigd (2 april) en Adrie van der Wouw doet uitgebreid verslag ‘Onthulling sculpturen Esbeekse artist in residence. Antony Wanjohi en Esbeek in harmonie’ met een hele fotopagina (24 september).
Ook dit jaar vindt de culturele avond van de Schotelvrienden plaats en wel op 4 april. Voorzitter Piet Verhoeven heet welkom. Conservator Peter Thoben verwijst naar de Terugblik 2024 en staat stil bij aankoop van de grafiek van Pieter Dupont, de schenking van de grafiek van Henk Bruintjes en de komende exposities van Gustaaf De Bruyne, Schotel te gast in Museum ’t Oude Slot en foto’s van Lenie Heeffer-van Rijn. Bestuurslid Danny van Vliembergen kijkt terug en vooruit op de artist-in-residence. Penningmeester Ad van Rijswijk behandelt de financiën. Vervolgens krijgt (inmiddels gepensioneerd) archeoloog Jan Roymans het woord voor het hoofdonderwerp van deze avond, zijn presentatie Verhalende landschappen. We maken een tijdreis aan de hand van een aantal Brabantse en Noord-Limburgse projecten: van Neanderthalers uit het paleolithicum tot neergestorte vliegtuigen uit Tweede Wereldoorlog. Tot slot vindt het ruilen van de Schotel-etsen plaats en blijft men lang nababbelen.
Wat de museumverzameling betreft is er veel tijd gestoken in het inventariseren van de collectie Henk Bruintjes inclusief andere Rotterdamse kunstenaars en enige documentatie, die in november vorig jaar aan het museum is geschonken door Meertine Laansma en afkomstig is uit de nalatenschap van haar vader Klaas Laansma, eertijds secretaris van de Vereniging van Originele Grafiek.
Op de Veiling Onder de Boompjes te Leiden hebben we in maart een ets met toon van twee aardappelrooiende vrouwen aangekocht, zodat we die met de schone druk in de museumcollectie kunnen vergelijken.
De conservator opent op zondag 13 juli 2025 de tentoonstelling Vergeten kunst uit Brabant. Expositie uit de particuliere verzameling van Frans Smetsers in Kasteel Geldrop en krijgt van de verzamelaar als dank een lijst met drie etsen van Albert Neuhuys voor de collectie Esbeek aangeboden en later in november nog een etsje uit 1911 van Jo Proost.
Lucie Lauwers-de Laat uit Oisterwijk bezoekt de tentoonstelling van Gustaaf De Bruyne op 23 mei en schenkt nog enkele etsen en boeken in september. Op 3 oktober bezoekt ze voor de laatste keer het museum, want op 9 december overlijdt ze op 98-jarige leeftijd in het ziekenhuis te Tilburg. Voor haar betrokkenheid zijn we dankbaar en die zullen we missen.
Nadat duidelijk is geworden, dat het Eindhoven Museum werken uit de voormalige collectie van Museum Kempenland Eindhoven afstoot, heeft het bestuur van het Andreas Schotel Museum bij de raad van toezicht en het bestuur van het Eindhoven Museum kenbaar gemaakt, dat het bij afstoting geïnteresseerd is om grafiek over te nemen en noemt daarbij de namen van een reeks grafici. Het antwoord van directeur-bestuurder Ward Rennen luidt: ‘Wij zien namelijk zelf ook het liefste dat de werken in museale handen blijven. Dus het zou ons een bijzonder plezier doen als bij toekomstige afstotingen we (een deel van) onze werken bij het Andreas Schotel museum een goede plek kunnen geven. Ik neem uw oproep dan ook graag ter harte. Wanneer de situatie zich weer voordoet, zullen we uw museum daar zeker voor benaderen.’
De heer Eddi Lint in Hilvarenbeek schenkt op 1 oktober een boerderij-ets in de vorm van een ruit. Op 31 oktober komt Jaap Sanders uit Esbeek een ingelijste ets van Antoon Derkinderen als schenking afgeven. Op 19 december krijgen we door aankoop drie grafiekbladen van Andreas Schotel in bezit, afkomstig van de familie Jeanet en Wim Dane uit Hilvarenbeek.
De conservator weten ze te vinden voor allerlei vragen over Schotel en kunst. Over etsen van Andreas Schotel worden regelmatig vragen gesteld en die komen zelfs uit Canada. Ook het Venduhuis Dickhaut in Maastricht neemt contact op of een aquarel van Andreas Schotel kan zijn, hetgeen niet het geval blijkt. De e-mailcorrespondentie met Cees Bronsveld uit Capelle aan de IJssel intensiveert nu zijn publicatie over monumentaal kunstenaar Bas van der Smit, bevriend met Andreas Schotel, bijna persklaar is. Op 5 december bezoekt hij ons museum om dit met eigen ogen te bekijken en nog eens over diverse vragen van gedachten te kunnen wisselen.
Begin juli komt artist in residence Antony Wanjohi Maina uit Kenia in Esbeek aan en wordt op 11 juli door de werkgroep AIRE en het bestuur van de Schotelvrienden ontvangen. Hij krijgt een rondleiding door museum en depot c.q. werkruimte als ook door de beeldentuin in een ontspannen sfeer onder stralende zon. Zijn werkperiode is snel voorbij. Op 19 september ’s avonds worden onder de klanken van Zuutjes Aon de drie gemaakte ‘platte’ sculpturen (Meisje met hond, Wim van den Biggelaar met kalf en Schaap) officieel door burgemeester Evert Weys en de kunstenaar onthuld na speeches en videocontact met Antony’s voorgangers, thuisfront in Nairobi en natuurlijk oud-Esbekenaar Bart van Hoof, spil in de onderneming. In de AIRE verblijfsruimte zijn er van thuis meegebrachte werken en in Esbeek vervaardigde werken te bewonderen o.a. knappe, gedetailleerde tekeningen. Op een geslaagde editie van artist in residence kan teruggekeken worden.
De Andreas Schotel kunst- en wandelroute heeft weer vele wandelaars getrokken. Ook de beeldentuin SEE met voor dit jaar een veranderd aanbod van beelden krijgt steeds meer bezoekers. Er wordt geen precieze telling bijgehouden, maar de parkeerplaats staat vaak vol auto’s. Door bestuursleden en gidsen met name Jan Smolders zijn er vele rondleidingen verzorgd. Vrijwilligers hebben onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd aan de wandelroute met sculpturen, schildersezels, koffiehuisje en De Schuttel o.a. in het kader van NL Doet op vrijdag 14 maart.
Om alle Schotel-vrijwilligers te bedanken wordt er dit jaar een bezoek aan de Schotel-tentoonstelling in Veldhoven georganiseerd, zodat iedereen die gezien heeft. Vooraf is er geluncht bij eetcafé De Burgemeester in Oirschot en terug in Esbeek is er onder het genot van een drankje nagepraat. Het verslag met foto’s is in ’t Kleppermenneke van 4 december terug te vinden.
Met deze terugblik hopen we een beeld gegeven te hebben, wat er afgelopen jaar allemaal is gepasseerd. Alles bij elkaar is dat best veel.
Peter Thoben, conservator
