Vanaf zijn eerste bezoek aan Esbeek in 1919 tot in het jaar van dood 1984 observeerde Andreas Schotel als relatieve buitenstaander de Esbeekse bevolking met zijn bezigheden, het landschap en de ontwikkelingen die zich in deze lange periode voltrokken. Hij legde deze vast in zijn schetsen die hij vervolgens uitwerkte in de bekende grafische kunstwerken. Zo ontstond een boeiend oeuvre dat een mooi beeld geeft van hoe de Esbeekse, oorspronkelijke plattelandscultuur zich ontwikkelde tot die van het moderne Esbeek van de jaren ’80.

Na de dood van Andreas Schotel is deze artistieke registratie van ons dorp in ontwikkeling helaas opgehouden, omdat er geen kunstenaar van buiten meer was die de plek van Andreas Schotel in nam. Om die reden willen de Vrienden van Andreas Schotel opnieuw kunstenaars van buiten uitnodigen om kennis te maken met het hedendaagse Esbeek en het op een eigentijdse manier te verbeelden. Om een ware blik van buitenaf te krijgen, zoals Schotel uit Rotterdam die had, zullen we ondertussen wel wat verder buiten Esbeek moeten zoeken. Rotterdam lag toen nog op een dagreis van ons vandaan en het contrast tussen die havenstad en het Kempenlandschap was enorm. Nu zou een kunstenaar uit Rotterdam snel genegen zijn ’s avonds de auto naar huis te pakken. En daardoor juist een minder compleet beeld van het dorp en zijn mensen krijgen. 

Het idee voor het starten van een Artist in Residence-project was bij de Vrienden van Schotel al een paar jaar geleden ontstaan, maar niet verder uitgewerkt. Toen oud-Esbekenaar Bart van Hoof, nu zelf woonachtig in Colombia, het onlangs ook voorstelde en het plan actief ondersteunde is er een werkgroep opgericht om het idee realiteit te laten worden. In die werkgroep zitten nu Hans en Jeanne Soetens, Hannes Verhoeven, Danny van Vliembergen, Frits Vaandrager en Hanneke Bedaux. Hanneke komt uit Tilburg en runt daar zelf al enige jaren een Artist in Residence project, waardoor zij veel ervaring in de werkgroep kan inbrengen.

Bij dit Artist In Residence-project geven we steeds weer een andere kunstenaar uit een ander land de kans om een zomer bij ons te wonen, werken en exposeren. Met dit concept hopen we het werk van Schotel nieuw leven in te blazen. Op deze wijze zien de Esbekenaren en de vele bezoekers van de Schotelroute opnieuw een kunstenaar van buiten aan het werk, geïnspireerd door deze omgeving. Eigenlijk net zoals zij vroeger ook Schotel hier aan het werk hadden kunnen zien. 

Deze zomer (van 10 mei tot en met 6 augustus) komt de jonge Colombiaanse kunstenares Juliana Rios Martinez in Esbeek wonen en werken. Ze heeft op de kunstacademie in Bogota en New York gezeten. Ze werkt met diverse technieken van fotografie tot olieverf en heeft ook sculpturen, muurschilderingen en etsen gemaakt. Ze heeft interesse in andere culturen en onderzocht in Zuid- Amerika het verschil tussen de stad en het platteland en was ook op bezoek in Bulgarije en Canada. Nu komt ze dus naar Esbeek waar ze haar intrek mag nemen in de oude basisschool de Wingerd. We hopen dat jullie haar van harte welkom heten in ons dorp en dat er veel contact zal ontstaan tussen de Esbekenaren en Juliana, zodat het over en weer een inspirerende tijd kan zijn.

Stichting Vrienden van Andreas Schotel  

Door: Danny van Vliembergen

15

03 2019

NL DOET

15 maart was een drukke dag voor de Vrienden van Andreas Schotel: het was de dag van NL Doet, de grootste vrijwilligersactie van Nederland. NL Doet zet het vrijwilligerswerk in de spotlights en nodigt iedereen uit om een dagje de handen uit de mouwen te komen steken.

Het NL Doet gebeuren bij Schotel speelt zich elk jaar af rond de Schuttel.

Vast terugkomende klusjes zijn: de grote schoonmaak van het huisje, zowel binnen als buiten, het vervangen of repareren van gebreken aan het huisje, het verwijderen van het mos op het dak en het netjes maken van de directe omgeving.

Dit alles natuurlijk onder supervisie van Cees Ketelaars die het hele jaar door het beheer heeft over de Schuttel. Op de dag van NL Doet helpen we hem graag een handje mee.

Maar ook op de wandelroute doen we klusjes zoals het opruimen van zwerfafval en het reinigen van de etsen en aquarellen op de ezels.

Daarnaast zoeken we jaarlijks ook een extra klus.

Dit jaar hebben we de leuningen van het bruggetje naar de Schuttel te vervangen.

Dertig jaar geleden nog eigenhandig door Corné van Dal in elkaar getimmerd begon het bruggetje de nodige slijtageplekken te vertonen.

Met een echte bouwtekening in de hand en het perfect op lengte en in verstek gezaagde hout dat door de firma van Dal werd aangeleverd, bleek de klus goed geschikt voor ons groepje vrijwilligers. Na een dag hard werken konden de leuningen worden geplaatst.

Traditiegetrouw sloten we gezamenlijk af met een drankje bij café Schuttershof met dit jaar wel héél tevreden en voldane vrijwilligers. 

Vind je het leuk een keer mee te doen met NL Doet? Houd dan volgend voorjaar onze facebookpagina in de gaten en geef je op.

JAARLIJKSE CULTURELE AVOND

Voor het Bestuur en een aantal vrijwilligers was de dag nog niet ten einde, want ’s avonds was onze jaarlijkse uitleen- en culturele avond. Met dit jaar wel een heel mooi programma.

Michiel Brink, een Rotterdamse kunstenaar, kwam vertellen over de tijd dat hij tijdens zijn opleiding aan de Academie voor Beeldende Kunsten kennis maakte met Andreas Schotel. Dit resulteerde in een aantal bezoeken aan zijn atelier in Rotterdam. Andreas leerde hem de grafiektechniek. Hij heeft Andreas Schotel nog jaren met regelmaat bezocht in zijn atelier, wat resulteerde in een aantal mooie verhalen.

Daarna was het de beurt aan het duo “De lui van Lunetten”, bestaande uit onze oud-dorpsgenoot Sjef van Hoof en gitarist Arjan die zelfgeschreven liedjes zingen met een lach en een traan over de Utrechtse wijk Lunetten.

Voor deze avond had Sjef wat verbindingen gezocht tussen de Stad Utrecht, waar hij al tientallen jaren woont en Esbeek waar hij zijn jeugd doorbracht. Met een aantal foto’s en prachtige liedjes maakte hij er een bijzondere optreden van. Als toetje schreef hij een liedje over zijn bezoeken aan Esbeek. Je kunt dit beluisteren op de facebookpagina van Andreas Schotel.

Met (alweer) dank aan enkele vrijwilligers verliep de uitleen van de etsen goed. Een groot aantal leden heeft het komend jaar weer een mooie zelfgekozen ets van Schotel aan de muur.

Het jaar 2017 was met het winnen van de Brabantse Stijlprijs (zowel jury- als publieksprijs) op 18 mei een geweldige opsteker. Daar kwam in oktober de bekendmaking bij, dat de tweejaarlijkse Cultuurprijs van de gemeente Hilvarenbeek, de Jan Naaijkensring, door de jury aan de Stichting Vrienden van Andreas Schotel was toegekend. Op 21 januari 2018 vond in de goed gevulde zaal van het Cultureel Centrum Elckerlyc de officiële uitreiking plaats met een onderhoudend programma van toespraken, muziek en toneel. De Andreas Schotel Kunst- en Wandelroute werd genomineerd voor de Wandelgemeente van het jaar 2018, maar moest het tegen de gemeente Bronckhorst afleggen.

De aandacht voor de kunst- en wandelroute kreeg wel een extra dimensie door het werkbezoek van koning Willem Alexander aan Hilvarenbeek op 6 juni. Het in de aanbouw zijnde ‘bouwwerk’ De Melkfabriek werd bezocht en hij liet zich door ontwerper Hannes Verhoeven informeren. Een gebeurtenis, die vanwege de publiciteitsgolf rondom het bezoek veel nieuwsgierige bezoekers naar de kunst- en wandelroute en het museum bracht. Ondanks de lange, warme zomer vorderde de bouw van de kolossale houten koe met duizenden plankjes op een ijzeren frame voorspoedig, zodat De Melkfabriek op 16 september tijdens een nieuwe editie van het festival Park & Schotel onthuld kon worden. Het prachtige weer zorgde ervoor dat het een geslaagd festijn werd. Als nieuw initiatief op de wandelroute werd dit jaar een beeldentuin ingericht bij het beeld De Houthakker van Andreas Schotel gedurende de maanden juni t/m september met beelden van de Rotterdamse kunstenaars Olaf Mooij en Onno Poiesz. Daarnaast werd een werkgroep in het leven geroepen om plannen voor het project ‘Artist in residence’ uit te werken.

De jaarlijkse Culturele avond vond op 23 februari in café Schuttershof plaats. Na een terugblik op 2017 door het bestuur belichtte Jan van Helvoirt van de plaatselijke heemkundewerkgroep heden en verleden van de omgeving van het ven ‘De Broekeling’, waar een historische bijenschans door de vrijwilligersgroep De Bonte Spechten van Landgoed De Utrecht in 2017 was gebouwd. Imker Jos Römgens uit Esbeek wist veel wetenswaardigheden over de bijenhouderij te vertellen. Voor de aanwezigen was het een leerzame avond, die traditioneel besloten werd met het ruilen van de Schotel-etsen.

Om het museum voor het publiek aantrekkelijk te houden werden er dit jaar wederom vier wisseltentoonstellingen gehouden. Na het aflopen van de expositie Etsen van Jakob Smits (1855-1928) op 14 januari werd gestart met de tentoonstelling Magdaleen Rademaker. Een keuze uit de etsen (1924-2010), die van 20 januari t/m 15 april liep. Op de persoon Magdaleen Rademaker werd door Joke Rademaker-van den Broek die haar in haar laatste levensjaren had begeleid in een rondetafelgesprek op 2 maart teruggekeken. Hierna volgde de expositie Etsen van Andreas Schotel (1896-1984). Vrouw, moeder en kind (van 21 april t/m 24 juni 2018), die een uitwerking was van hetzelfde thema in het Museum De Dorpsdokter het jaar daarvoor tijdens het landelijk museumweekend. Op de expositie hierna werden zoals in 2015/2016 nogmaals tekeningen als ontwerp of voorstudie en etsen met eenzelfde thema naast elkaar geplaatst, vandaar de titel Andreas Schotel (1896-1984). Van schets naar ets 2 (van 30 juni t/m 7 oktober 2018). Dankzij een particuliere verzamelaar was het mogelijk om werk van een vooraanstaande Nederlandse graficus te tonen onder de titel Grafiek van Pieter Dupont (1870-1911). Tijdens de expositie (van 13 oktober 2018 t/m 10 januari 2019) verzorgde de conservator in het museum op zondag 11 november een lezing, waarin het belang van Pieter Dupont voor de Nederlandse grafiek werd toegelicht.

Door aankoop en schenking kon de museumverzameling uitgebreid worden met 11 etsen van Andreas Schotel en een reeks etsen van Rotterdamse grafici, te weten Gerard Bellaart, Jan Bezemer, Jo Brans, Antoon Derkzen van Angeren, Wout van Heusden, Joost Minnigh, Johan van Reede, Ellen Rouppe van der Voort, Wim Strörmann en Ed van Zanden. Van Herman Schotel werd de map Oorlog’s jammers aangekocht die door Bieshaar & Zoon Rotterdam in 1919 was uitgegeven.

Met de inventarisatie van de collectie werd voortgang geboekt, maar door de vele andere activiteiten toch minder voortvarend dan gedacht. Naar aanleiding van de exlibris-presentatie verscheen in ’t Kleppermenneke van mei het artikel Zoektocht achter een exlibris van Andreas Schotel over het exlibris, dat Schotel kort voor de oorlog voor de in Esbeek werkende onderwijzeres G. Beekmeijer vervaardigde. Voor uiteenlopende vragen op kunst- en grafiekgebied wist men meer dan eens de conservator te vinden. V

oor bestuur en vrijwilligers werd op zaterdag 27 oktober een uitstap gepland als dank-je-wel. Het bracht een groep van 20 personen naar Turnhout, naar het Nationaal Museum van de Speelkaart. Onder leiding van een deskundige gids werd een toer door het museum gemaakt. Na de lunch reed men terug naar Esbeek en werden de vorderingen van de inventarisatie van de collectie uit de doeken gedaan onder het genot van een drankje ter afsluiting.

In de pers zoals Brabants Dagblad, Brabants Landschap, De Hilverbode, ’t Kleppermenneke, De Recreant, Brabants Kempenmagazine, Fietsen Moet Kunnen, Wandelkrant Te Voet of Omroep Brabant werd aandacht aan museum en wandelroute besteed. Het aantal wandelaars dat zelfstandig de route loopt is enorm toegenomen, maar er zijn ook tientallen groepen voor begeleide uitleg ontvangen o.a. Schilderclub De Rietpen uit Bergeijk en de afdeling Eindhoven van de Orde van den Prince. Daarnaast hebben bestuursleden en vrijwilligers meegewerkt aan activiteiten in het programma van Camping de Spaendershorst, De Zomerschool, verschillende K.B.O.-verenigingen en NL Doet. Eveneens werden vrijwilligers ingezet om museum en wandelroute te promoten bij diverse zomer- en wintermarkten.

Met gepaste trots mogen wij vaststellen, dat het publiek niet alleen uit de regio, maar van steeds verder weg komt. Het gebeuren rondom het Andreas Schotel Museum en de Andreas Schotel Kunst- en Wandelroute heeft zich tot een levensvatbaar initiatief ontwikkeld met potentie voor de toekomst.

Peter Thoben, conservator

Stichting Vrienden van Andreas Schotel

Dorpsstraat 2, 5085 EG, Esbeek | 06 23 154 233 | info@andreasschotel.nl

De Vrienden van Andreas Schotel wordt gesteund door:

Concept, ontwerp & realisatie website: Pulles Media Design