De provincie Gelderland heeft in januari  jl. contact gezocht met het museum om nadere informatie in te winnen over twee prenten van Andreas Schotel. In verband met het ‘ontzamelen’ van de provinciale collectie wil men graag weten, of de prenten topografisch in Gelderland geplaatst moeten worden. Concreet hebben wij op deze vraag geen antwoord kunnen geven, maar wel dat Schotel in Rotterdam en Esbeek en in de directe omgeving van beide plaatsen heeft gewerkt en in 1938 op Vlieland. Voor zover bij ons bekend, heeft hij nooit in Gelderland gewerkt. Wel hebben wij kenbaar gemaakt, dat er van onze kant interesse voor beide prenten bestaat, wanneer er daadwerkelijk tot 'ontzamelen' overgegaan wordt.

In september komt het bericht dat de prenten ‘om niet’ overgedragen kunnen worden aan het museum, maar wij moeten ze zelf in Arnhem ten provinciehuize komen ophalen en wel op 3 oktober. Na het nodige papierwerk te hebben ingevuld zijn wij naar Arnhem gereden en met de prenten teruggekeerd. De collectie is dus met twee bladen met ieder twee etsen in vernis mou (een speciale etstechniek) uitgebreid.

In de catalogus van de jubileumtentoonstelling bij de zestigste verjaardag van Andreas Schotel in het prentenkabinet van Museum Boymans te Rotterdam van november 1956 tot en met januari 1957 komt de ets Scheepsschilders onder catalogusnummer 22 voor en zou volgens vermelding uit circa 1935 dateren. De andere prent met een Steenfabriek zal gezien de overeenkomstige opvatting vermoedelijk uit dezelfde periode dateren, hoewel de maten ietwat afwijken. 

Maar hebben wij hier te maken met de steenfabriek in Esbeek? Op de bovenste afbeelding lijken de droogrekken gelet op de sjouwende arbeiders vrij hoog en op de onderste afbeelding staat een wagon frontaal in beeld, hetgeen niet direct aan de situatie in Esbeek doet denken. De stroomtramlijn van Tilburg via Goirle naar Hilvarenbeek en Esbeek is in september 1907 geopend en wordt in 1909 doorgetrokken naar Poppel. Redenen om die naar Esbeek aan te leggen zijn landgoed De Utrecht dat in 1899 met zijn ontginningsactiviteiten is gestart en de steenfabriek, die door de familie Zeebregts in 1900 te Esbeek is begonnen, want die hebben er economisch belang bij. Omstreeks 1923 zou de steenfabriek grootschaliger geworden zijn. De stoomtram heeft tot in 1935 naar Esbeek gereden, voordat autobussen het personenvervoer en vrachtwagens het goederenvervoer hebben overgenomen. Gelet op de datering is het misschien toch aannemelijk, dat de Esbeekse steenfabriek is afgebeeld. Misschien heeft Schotel door de wagon nadrukkelijk in beeld te brengen de herinnering aan de ‘oude’ situatie levendig willen houden.

In ieder geval maakt Schotel na de Tweede Wereldoorlog in 1947 meer werken, waarop de steenfabriek is afgebeeld: drie aquarellen en een ets naar een van de aquarellen. De steenfabriek is in 2008 gesloten.

Beide prenten zijn lange tijd ingelijst en opgehangen geweest, want ze zijn vergeeld op de randen van het passe-partout en de conditie is niet optimaal. Maar van belang omdat wij het blad van de Steenfabriek nog niet in de museumcollectie hebben.

Peter Thoben,

conservator

Bij de Stichting Vrienden van Andreas Schotel werken we enkel met vrijwilligers. Je mag dan ook zeker zeggen dat zij ervoor zorgen dat de organisatie draaiende wordt gehouden.

Als museum staan we hierin niet alleen, voor vrijwel alle musea in Nederland zijn de vrijwilligers onmisbaar. En zo’n 20% van de musea draait net als het Andreas Schotel Museum volledig op de tomeloze energie en toewijding van vrijwilligers.

Als dank voor het vele werk organiseert De Stichting Vrienden van Andreas Schotel jaarlijks een vrijwilligersuitstapje voor haar 30 vrijwilligers.

Het is ook al bijna een traditie geworden dat we dan op bezoek gaan bij een ander museum, het liefst met enige raakvlakken of binding met ons museum.

Dit jaar op 28 oktober, was het de beurt aan het Museum Klok & Peel in Asten.

Wat ooit begon als een museum met twee gescheiden collecties is inmiddels uitgegroeid tot een prachtig samenhangend museum.

De Klokken- en beiaardcollectie is van internationale betekenis. Er is een prachtige collectie topstukken uit geheel Europa, Azië en in het bijzonder uit China.

Maar naast het bewonderen van deze collectie leer je meer over de oorsprong van de klok, het luiden van de klok en het klokgieten. 

De natuurhistorische collectie van de Peel omvat een breed spectrum van objecten uit het gehele voormalige veengebied van Oost-Brabant en Midden-Limburg.

De binding met Esbeek was natuurlijk toch de naam van de in Asten gevestigde klokkengieterij Koninklijke Eijsbouts, die familiebanden heeft met de destijds in Esbeek wonende onderwijzer Joannes Maria Petrus Eijsbouts (1909-1992). Zijn zoon Jan is ook al jaren een actieve vrijwilliger binnen de Vrienden van Schotel.

Als we dan aan het eind van de middag weer terugkeren naar café Schuttershof waar we nog even napraten en -borrelen, is iedereen weer voldaan.

In april kondigden we de komst aan van de Colombiaanse Juliana Rios, die in de voetsporen van Andreas Schotel enige tijd in Esbeek zou verblijven om hier, geïnspireerd door Esbeek en zijn inwoners, te werken als kunstenaar. Begin augustus zat de periode van Juliana’s verblijf in Esbeek er op en we kunnen inmiddels terugblikken om een heel geslaagd Artist-In-Residence project.

Op aanraden van Bart van Hoof was de keuze op haar gevallen. En haar openheid en hartelijkheid bleken een garantie voor een voortvarende integratie in de Esbeekse gemeenschap.

De eerste weken van haar verblijf besteedde Juliana aan het kennismaken met ons dorp en het verkennen van de omgeving. Vlotte schetsjes van de mensen op het terras van Schuttershof, aquarelletjes van het landschap dat ze per fiets of lopend op de Andreas Schotel Wandelroute verkende, waren de eerste van haar Esbeekse Scheppingen. 

Met leden van de A.I.R.-werkgroep werden bezoeken aan musea gebracht in Nederland, zoals het Rijksmuseum in Amsterdam, De Pont in Tilburg en het Noord-Brabants Museum in ’s-Hertogenbosch. Vervolgens werd Juliana uitgenodigd mee te gaan naar de prijsuitreiking van Meest Innovatieve Dorp van Nederland. Esbeek won daar en Juliana raakte gefascineerd door de samenwerking tussen de Esbekenaren en wat dit voor het dorp oplevert. De gemeenschapszin, dat is wat Esbeek uniek maakt in haar oberservering en daarmee wilde ze iets doen.

Het vormde de basis voor het belangrijkste kunstwerk dat ze in Esbeek zou maken. Het zou een gouden greep blijken, die het eerste A.I.R.-verblijf tot een succes zou maken: een grote muurschildering! Juliana is goed bekend met deze kunstvorm, die onder de naam murales in Midden en Zuid-Amerika zeer populair is. 

Ondertussen raakte Juliana meer en meer ingeburgerd in het dorp. Allerlei nevenactiviteiten vonden plaats, zoals het concert van haar bezoekende echtgenoot in de tuin van de Familie van Egmond, workshops met schoolkinderen, etentjes in het dorp en schilderopdrachten. 

Maar boven alles kreeg het grootste project gestalte: de muurschildering “Walking Toghether”. Er volgde een oproep aan de Esbekenaren om voor een fotosessie te komen, die als basis voor het kunstwerk zou gaan dienen. De opkomst was groot en zo groeide ook de betrokkenheid van de bevolking met het project sterk. Eenmaal op locatie aan het werk bleek de belangstelling groot. Gedurende de weken dat Juliana bij het viaduct aan het werk was stopten talloze passanten en kwamen vele van de “geportretteerden” de voortgang bekijken. Het project werd zo een echt Esbeeks project dat de steun en interesse van de bevolking had. Het kunstwerk is niet zo zeer een groep portretten van de mensen uit Esbeek, maar eerder de verbeelding van een gemeenschap, een geheel. De kracht van samen.  Al blijft het leuk om jezelf of bekenden op het werk te herkennen natuurlijk. 

Als afronding van het geheel werd een echte onthulling georganiseerd en een kleine tentoonstelling in de voormalige school, waar Juliana haar woon- en atelierruimte had. De belangstelling hiervoor was erg groot, ongeveer 140 mensen werden ontvangen bij de opening van de tentoonstelling, waaronder de burgemeester en de wethouder. De tentoonstelling toonde zowel Esbeekse werken van Andreas Schotel als werken die Juliana Rios tijdens haar verblijf in Esbeek heeft gemaakt. Vele van haar werken betroffen voorstudies voor de grote muurschildering. Het publiek toonde grote waardering voor Juliana en haar werk. Na een toespraak van de Burgemeester en een uitleg door Juliana zelf toog het hele gezelschap in optocht naar het viaduct onder begeleiding van de muziek van Zuutjes Aon. Bij de onthulling volgde nog een toespraak van Bart van Hoof in zowel het Spaans als het Nederlands en dan viel het doek onder trompetgeschal. Een enorm kunstwerk kwam tevoorschijn, met daarop tientallen personen. Velen van de aanwezigen herkenden zichzelf op de schildering. Iedereen was vol lof en het hele publiek kon een toast op het succes van het project uitbrengen. Aan Juliana werd een originele ets van Andreas Schotel cadeau gedaan, als blijk van dank voor deze uitzonderlijke prestatie en de tomeloze inzet die dit van de kunstenares heeft gevergd.

Ook in de dagen na de onthulling kon de tentoonstelling in de oude school bezocht worden. Juliana mocht dagelijks tientallen mensen ontvangen. De belangstelling was ver boven verwachting en toont zonder meer aan hoe groot de belangstelling voor het hele Artist-In-Residence project in Esbeek en omstreken was. 

Stichting Vrienden van Andreas Schotel  

Door: Danny van Vliembergen

Stichting Vrienden van Andreas Schotel

Dorpsstraat 2, 5085 EG, Esbeek | 06 23 154 233 | info@andreasschotel.nl

De Vrienden van Andreas Schotel wordt gesteund door:

Concept, ontwerp & realisatie website: Pulles Media Design