Tentoonstelling: Magdaleen Rademaker. Een keuze uit de etsen  (1924-2010)

Magdalena Maria Rademaker, geboren op 28 januari 1924 te Kalmthout, heeft haar opleiding genoten aan de Rotterdamse en Haagse academie. Na het behalen van de akte Nijverheids-onderwijs NXI in 1946 kan ze les geven aan meisjesscholen. Na kort in Voorburg gewerkt te hebben is ze vanaf 1 december 1947 lerares aan de Industrieschool voor Meisjes te Rotterdam en komt in 1949 in dienst bij de Vereniging Algemene Scholen voor Beroepsonderwijs (A.S.B.). Vanaf 1968 leidt zij jonge vrouwen op tot leerkracht in het nijverheidsonderwijs bij A.S.B. De Windroos te Rotterdam. Per 1 januari 1979 krijgt zij op 54-jarige leeftijd eervol ontslag met een invaliditeitspensioen.

Rond de bevrijding in 1945 heeft Leen graficus Andreas Schotel leren kennen, bij wie ze verder in het etsen wordt onderricht. Ze gaat voor hem (naakt)model staan en de relatie wordt steeds intiemer. Zo komt ze met het gezin van Schotel ’s zomers naar Esbeek. Als eerstegraads lerares kan zij zich alleen in haar vrije tijd en met name in de vakanties met het etsen bezighouden. In Rotterdam inspireren de wederopbouw van de binnenstad en metrobouw haar, terwijl in Noord-Brabant de natuur, de aanleg van de aardgaspijp, de houtbedrijvigheid in Esbeek en de werkende Schotel inspiratie bieden. De vroege etsen worden gekenmerkt door een complexe tekening en ogen daardoor ietwat strak en statisch. Ze missen een artistieke los- en vlotheid, die latere, meer schetsmatige etsen wel laten zien, maar dat gaat dan ten koste van een heldere vormentaal. Ze verdedigt de schone druktechniek van Johannes Proost en Andreas Schotel met verve en exposeert haar werk tezamen met dat van hen. Voor zijn dood in 1984 geeft Schotel haar opdracht om over zijn artistieke nalatenschap en die van Proost te waken. De Stichting tot Beheer en Behoud van Kunstwerken wordt opgericht en in november 1986 opent ze bij haar huis te Rhoon het speciaal gebouwde Schotel Museum.

In Esbeek ontstaat in 1981 de Stichting Vrienden van Andreas Schotel als kunstuitleen en ze helpen haar De Schuttel te behouden en te restaureren. Geen wonder dat ze ertoe overgaat om bij testament de hele nalatenschap aan Esbeek te laten, waar in 2009 als onderdeel van café Schuttershof het Andreas Schotel Museum open gaat. Zelf brengt ze vrijwel dement haar laatste levensjaren in een verzorgingshuis door en overlijdt op 15 september 2010 te Rotterdam.  Door haar gedrevenheid en doorzettingsvermogen is de nalatenschap van Schotel bij elkaar gebleven en hebben de Esbekenaren er een levendig museum met wandelroute van gemaakt.

De expositie loopt van 20 januari t/m 15 april 2018.

Na het etswerk van graficus Dirk Baksteen (1886-1971) vorig jaar geëxposeerd te hebben toont het Andreas Schotel Museum Esbeek van 14 oktober 2017 tot en met 14 januari 2018 etsen van zijn leermeester Jakob Smits uit de collectie van het Jakob Smits Museum te Mol.

Rotterdammer Jakob Smits heeft zich in 1888 blijvend in de Kempen te Mol-Achterbos gevestigd, Rotterdammer Dirk Baksteen komt in 1912 als leerling bij Smits terecht, Rotterdammer Andreas Schotel gaat vanaf 1919 zomers tot zijn dood in 1984 naar de Kempen, maar naar Esbeek aan de andere kant van de grens. Het zijn alle drie uit Rotterdam geboortige kunstenaars met een grafisch oeuvre. Ze zullen elkaar wel nooit ontmoet hebben, maar Baksteen en Schotel kunnen via exposities weet van elkaars werk gehad hebben.

Jakob Smits heeft, voordat hij Achterbos als woonplaats kiest, al een enerverend leven achter de rug. Hij heeft aan de academies in Rotterdam, Brussel, München en Wenen gestudeerd, heeft Michelangelo’s werk  in Rome bestudeerd, is getrouwd geweest en leraar aan de kunstnijverheidsschool te Haarlem en heeft met de Haagse School-schilder Albert Neuhuijs rondgezworven. Hij trouwt met Malvina Dedeyn en in de verlatenheid van de Kempen zet hij zich aan het schilderen en onderhoudt per kaart en brief contact met de buitenwereld. Op internationale tentoonstellingen te München en Dresden wordt zijn werk in 1897 bekroond en zijn reputatie brengt kunstenaars uit alle windstreken naar Mol. Na de dood van Malvina in 1899 verdiept hij zich in het etsen, omdat die kleine werkjes gemakkelijker aan de man te brengen zijn. Hij zou van René Van Bastelaer in 1899 of van Frantz Charlet in 1903 het etsen geleerd hebben. Thematisch sluiten zijn etsen bij zijn tekeningen en schilderijen aan. Er ontstaat in 1909 een map met 4 etsen voor Kunst van Heden en een album met 25 etsen in 1910 die hij aan koningin Elisabeth opdraagt: het hoogtepunt in zijn etsoeuvre. Overigens drukt hij zijn etsplaten niet zelf af. In de Eerste Wereldoorlog komt er geen werk uit zijn handen, omdat hij zich voor de voedselvoorziening inzet. Zijn laatste etsen worden in 1923 opgenomen in de uitgave van Jean Laenen en Robert de Bendère. Na zijn dood worden niet vernietigde etsplaten nog afgedrukt en met zijn naamstempel gemerkt of door weduwe Josine Van Cauteren gesigneerd. Zijn etsen, soms schetsmatig of meer uitgewerkt, geven een goed inzicht in de artistieke kwaliteiten van Jakob Smits. Immers een ets toont onverbloemd de vaardigheid en trefzekerheid van de maker, omdat correcties altijd waarneembaar blijven.

Op zondag 15 oktober a.s. om 14.00 uur wordt de expositie officieel geopend. Kunst- en cultuurhistoricus Peter Thoben zal als conservator van het museum kunstenaar Jakob Smits introduceren. Bob Duijvestijn zal het gedicht In memoriam Jakob Smits van de hand van vriend Jan van Nijlen voordragen. Gedeputeerde Erik van Merriënboer van de provincie Noord-Brabant zal de expositie officieel openen.

Andreas Schotel Museum Esbeek (dagelijks open van 11.00 tot 16.00 uur, behalve maandag)

in Café Schuttershof

Dorpsstraat 2

5085 EG  Esbeek

Tentoonstelling: Schotel en het bos. Aquarellen en etsen

Wie het oeuvre van Andreas Schotel (1896-1984) een beetje kent, zal niet direct verwachten dat het bos voor de kunstenaar een onderwerp is. We denken eerder aan de havens van Rotterdam met schepen en havenarbeiders of aan het boerenwerk op het Brabantse platteland. De zwoegende mens tref je eerder op zijn etsen aan dan de ‘rust’ van het bos. Toch heeft Schotel etsen gemaakt, waarop het bos of bomen voorkomen.

Wanneer Schotel op recommandatie voor de eerste keer in 1919 in Esbeek komt bij houtvester Cornelis Sissingh (1876-1932), verblijft hij op landgoed De Utrecht. Als werknemer van de Nederlandsche Heidemaatschappij werkt Sissingh niet alleen aan de ontginningen van De Utrecht, maar ook aan die van de Oranjebond van Orde. Deze bond is in 1893 te Utrecht opgericht tegen het opkomend socialisme en met doel om de armoede van verpauperde stedelingen te bestrijden door ze in ontginningsgebieden te werk te stellen. Trouw aan het Oranjehuis zit mede in de naamgeving opgesloten. Voor de Oranjebond zamelt de Kwartguldenvereniging voor heideontginning (als vrouwelijke steunorganisatie) geld in en samen geven ze het weekblad ‘Sociale Stemmen’ uit. In 1903 koopt de Oranjebond, nadat Boekel geen heide wil verkopen, een stuk van de Rovertsche Heide aan. Na het afbranden van de boerderij ter plekke wordt die in 1905 herbouwd als woning met schuur en stal en met in de gevel een tegeltableau met de naam Oranjebond van Orde. Bij opheffing van de bond in september 1923 neemt de Heidemaatschappij de bezittingen over. Zo kan Sissingh aan Schotel toestemming geven om het tuinhuisje, dat hij van mevrouw Jeanne ter Kuile-Enklaar overneemt en naar Esbeek laat overbrengen, in het bos vlakbij de opzichterswoning van de voormalige Oranjebond neer te zetten. Vanaf die tijd verblijft Schotel er jaarlijks tijdens de vakantieperiode 2 tot 3 maanden.

De bos- en boomrijke omgeving van Esbeek heeft een dozijn grafiekbladen o.a. in de omgeving van de Slikkenberg opgeleverd. Begin jaren 1970 vervaardigt Schotel een reeks etsen met het vakantiehuisje De Schuttel in zijn bosomgeving. Verder inspireren houthakkers en bosarbeiders hem tot enkele aquarellen bij het werk in het bos. Zo wordt met deze expositie een minder gekend onderwerp in het oeuvre van Schotel belicht.

De expositie Schotel en het bos. Aquarellen en etsen loopt van 22 juli tot en met 8 oktober 2017 en is behalve op maandag dagelijks geopend van 11.00 tot 16.00 uur.

Andreas Schotel Museum Esbeek

in Café Schuttershof

Dorpsstraat 2

5085 EG  Esbeek

Bekijk afbeeldingen

Stichting Vrienden van Andreas Schotel

Dorpsstraat 2, 5085 EG, Esbeek | 06 23 154 233 | info@andreasschotel.nl

De Vrienden van Andreas Schotel wordt gesteund door:

Concept, ontwerp & realisatie website: Pulles Media Design