30

05 2020

Oogst in kleur

De coronacrisis heeft in Nederland het leven stilgelegd en ook het Andreas Schotel Museum in Schuttershof moest er aan geloven en sluiten, zodat eerst met ingang van 1 juni 2020 de nieuwe tentoonstelling met aquarellen en tekeningen in kleur gepresenteerd kan worden. Wij hebben de expositie Oogst in kleur genoemd, waarbij het woord ‘oogst’ niet direct letterlijk opgevat moet worden, hoewel ….. er in het oeuvre van Andreas Schotel heel wat wordt geoogst op het land. De expositie is tot en met 30 augustus a.s. te zien.

Voor iedere kunstenaar van de oude generatie is tekenen met houtskool, potlood, krijt of aquarelleren een noodzakelijke vaardigheid, die dagelijks be- en geoefend moet worden. Immers de bewegende hand zet neer, wat het kijkende – en soms spiedende – oog waarneemt. De kunstenaar kan op deze manier de geobserveerde werkelijkheid om zich heen inzuigen en zich meester maken, doordringen in de wereld, de essentie ervan weergeven. Tekenen is voor de kunstenaar als zuurstof voor iedere mens namelijk van levensbelang en voorwaardenscheppend, basis voor zijn artistieke scheppingen. Voor de graficus geldt dit misschien nog meer dan voor de schilder of beeldhouwer. Immers de graficus werkt met lijnen en arceringen om het gewenste beeld te verkrijgen, door te tekenen ordent hij het waargenomen beeld zowel wat betreft compositie als details.

Ook voor Andreas Schotel is handtekenen een belangrijke bezigheid geweest. Immers het geobserveerde beeld legt hij voor zichzelf vast en beslist later of het onderwerp voor een ets geschikt is en een grafisch aanvaardbaar en aantrekkelijk beeld oplevert. Naast studiebladen met meerdere gedetailleerde schetsen of oefeningen heeft hij veel tekeningen en aquarellen in kleur gemaakt, terwijl zijn grafiek op een enkele uitzondering na altijd zwart-wit is. Opvallend is hoeveel van deze bladen een ‘af’ karakter hebben, ze geven de indruk een voltooid zelfstandig kunstwerk te zijn. Toch zijn vrij veel tekeningen en aquarellen de opmaat geweest voor het uitwerken van een ets, die helemaal of vaak dicht bij de opzet van de tekening of aquarel blijft. In eerdere exposities onder de titel Van schets naar ets hebben wij dit onderzocht. Nu hebben wij uit de honderden tekeningen en aquarellen een selectie van Brabants en Rotterdams werk gemaakt, die meer inzicht geeft in de kwaliteiten, vaardigheid en bedrevenheid van Andreas Schotel als tekenaar en aquarellist. Aan bod komen het bewerken van het land, het oogsten met de hand of dorskast – soms vroeger en nu in één beeld weergegeven –, het boerengezin en de bedrijvigheid in de omgeving van zijn atelier op het Gemeentelijk Handelsterrein. 

In de gang hebben wij etsen geselecteerd, die de grafische vertaling van dergelijke tekeningen en aquarellen inzichtelijk maken. Daarbij behoren de etsen ‘Roggemaaiers op het Hoog Spul’ (ca 1935), ‘Dorskast in werking’ (1949) en ‘Rogge oogsten met tractor’ tot de hoogtepunten in zijn grafisch oeuvre. Het museum is dagelijks open van 11.00 tot 16.00 uur, behalve op maandag.

Peter Thoben, conservator

Van 11 januari t/m 29 maart 2020 exposeert het Andreas Schotel Museum te Esbeek etsen van Andreas Schotel die de natuur tot onderwerp hebben.

Graficus Andreas Schotel is vooral bekend om zijn Rotterdamse werken van de haven met kranen en boten en van de stadsgezichten o.a. uit de periode van de wederopbouw.  In Noord-Brabant zijn het vooral de boerenarbeid en de landschappen, die karakteristiek zijn. In veel van zijn etsen speelt de werkende mens de hoofdrol. 

Voor deze expositie hebben wij een minder bekend thema uit zijn oeuvre gelicht, namelijk de etsen waarbij de natuur of natuurelementen hem hebben geïnspireerd zoals bomen, boomstronken, dennenappels, roggearen, takken, bladeren van eiken en varens etc. 

Het merendeel van deze etsen zijn in de jaren direct na de Tweede Wereldoorlog ontstaan en vinden hun oorsprong in Brabant. Immers in Esbeek beschikt hij vanaf 1924 over een vakantiehuisje De Schuttel tussen de bomen, waar hij jaarlijks in de zomermaanden met zijn gezin naartoe trekt. In 1973 heeft hij er enkele etsen van gemaakt. In de omgeving zijn dennenbomen, dennenappels, larikstakken, struiken en varens rondom de vennen zoals De Flaes ruim voorhanden om inspiratie op te doen. De etsen zijn vrijwel allemaal ‘schone’ drukken, de afdruktechniek die Andreas Schotel en Johannes Proost samen omstreeks 1930 hebben ontwikkeld met de Mari als schoonmaakapparaat. Schotel is zijn hele leven aan deze afdruktechniek trouw gebleven en heeft die doorgegeven aan andere kunstenaars zoals zijn leerlinge Leen Rademaker. 

Deze natuuretsen zijn misschien niet de meest opvallende uit zijn oeuvre, maar ze getuigen van zijn uitstekende observatievermogen en grote technische vaardigheid. Dus ze mogen getoond worden.

In de gang hebben wij deze keer etsen geselecteerd, die enigszins bij het onderwerp natuur aansluiten. Daarbij kunnen de Larixtak met twee horizonten (1946), Dode bunzing (1947) en Dorpsgezicht Esbeek met vier horizonten (omstreeks 1975) als hoogtepunten in zijn grafisch oeuvre beschouwd worden.

Let op:

In verband met carnaval is het museum van 20 t/m 28 februari gesloten.

Andreas Schotel Museum Esbeek (dagelijks open van 11.00 tot 16.00 uur, behalve maandag)

in Café Schuttershof

Dorpsstraat 2

5085 EG  Esbeek

Tentoonstelling: Aad de Haas (1920-1972). Linosneden

Van 12 oktober 2019 t/m 7 januari 2020 richt het Andreas Schotel Museum te Esbeek de schijnwerper op de linosneden van Aad de Haas en wel op de serie passieprenten in de museumverzameling. 

Aad (Adrianus Johannes) de Haas is als oudste van vijf kinderen op 30 december 1920 in Rotterdam geboren in het goed katholieke gezin van gemeenteambtenaar Johannes Adrianus de Haas en Antonia Hendrika Kleisterlee. Na de Mulo mag hij vanwege zijn tekentalent naar de Rotterdamse academie, waar graficus Antoon Derkzen van Angeren zijn docent is. Op een tentoonstelling in 1943 wordt zijn werk als ‘ontaard’ in beslag genomen en wordt hij zelf gevangen gezet, mede omdat hij geen lid van de Kultuurkamer is. In maart 1944 komt hij vrij en trouwt met academieleerlinge Nel Koekman. Ze duiken in Zuid-Limburg onder, maar na de bevrijding in september blijven ze er wonen, eerst in Ingber bij Gulpen, later op kasteel Neubourg en vanaf 1952 op kasteel Strijthagen. Via pater-kunstenaar Gerard Mathot krijgt hij opdracht van pastoor Jacques Mullenders voor muurschilderingen en een kruisweg voor de St. Cunibertuskerk te Walhlwiller. De onconventionele kruisweg met vage, schimmige figuren in gelige kleuren roept weerstand op, zodat die op last van bisschop en Vaticaan uit de kerk verwijderd moet worden, wat veel landelijke publiciteit oplevert. Het draagt er wel toe bij dat de moderne kunst in Nederland kan doorbreken. Ver na de dood van de kunstenaar wordt de kruisweg in 1981 weer in de kerk teruggeplaatst en in 1996 gerehabiliteerd. 

In zijn figuratief-expressionistische werk verzet De Haas zich tegen de kerk, de oorlog en vaak spelen seksualiteit en erotiek een grote rol. Op 21 maart 1972 overlijdt hij verbitterd aan een hersenbloeding. 

De geëxposeerde prenten op Japans papier komen uit de map Veertig Passieprenten, die in 1968 is uitgegeven met een inleiding van Ko Sarneel in een oplage van 200 exemplaren door uitgeverij W.A. Palm in Den Haag. Ze gaan terug op de serie linosneden van Aad de Haas uit 1961, die toen in een oplage van drie exemplaren is verschenen. De map in de museumcollectie heeft nummer 58 en moet blijkens signatuur afkomstig zijn van Hein en Amy Kreutzkamp-Schotel – een nicht van Andreas Schotel – uit Heerlen. 

De kruisweg die in wezen staat als metafoor voor menselijk lijden, heeft Aad de Haas met zijn oorlogservaringen op eigenzinnige en aangrijpende wijze naar de eigen tijd vertaald. Daarom past het om een groot deel van deze serie bij de 75-jarige bevrijdingsherdenking van de Tweede Wereldoorlog te exposeren.               

Andreas Schotel Museum Esbeek (dagelijks open van 11.00 tot 16.00 uur, behalve maandag)

in Café Schuttershof

Dorpsstraat 2

5085 EG  Esbeek

Stichting Vrienden van Andreas Schotel

Dorpsstraat 2, 5085 EG, Esbeek | 06 23 154 233 | info@andreasschotel.nl

De Vrienden van Andreas Schotel wordt gesteund door:

Concept, ontwerp & realisatie website: Pulles Media Design