Vanaf 21 mei a.s. is er in het Andreas Schotel Museum een nieuwe expositie ingericht, waarvoor dit keer etsen en enkele houtsneden zijn geselecteerd.

Op de boerderij is altijd werk en het houdt nooit op. Afhankelijk van het seizoen is er meer of minder werk op het land. Ook de veestapel, al is het kleinvee, moet dagelijks gevoederd en verzorgd worden. Uit de veestallen en varkenshokken moet de mest uitgekruid worden. De werkzaamheden op het land verlopen volgens een vast ritme van mesten, ploegen, eggen, zaaien, maaien, dorsen en van spitten, poten, hakken of schoffelen op velden met aardappelen, bieten of groenten. Om deze werkzaamheden te kunnen uitvoeren bedient de boer zich van werktuigen als hulpmiddelen, aanvankelijk handgerei en vervolgens steeds meer machines. Het boerenwerk kan daardoor gemakkelijker en sneller uitgevoerd worden. 

Voor de tentoonstelling hebben we grafiekbladen geselecteerd, waarop handgerei, werktuigen en machines bij het boerenwerk door Andreas Schotel zijn afgebeeld. Opgemerkt moet worden, dat het vaak om latere afdrukken, zogenoemde schoongedrukte etsen, gaat. 

Zo beeldt hij boeren af met zicht en pik bij de roggeoogst en met zeis bij het grasmaaien. Ook het spitten, hakken en wieden is op zijn etsen te zien, waarbij een schop, riek, hak of schoffel gehanteerd worden. 

Paarden worden benut om ploeg en eg te trekken, of hoog- of erdkar voor het transport van oogst en mest. Op enkele etsen is het paard buiten de schuur in de manege of rosmolen te zien. Met het rondlopen van het paard aan een trekboom drijft hij via een tandwiel en lange as binnen een dorsmachine aan, een onderwerp dat Andreas Schotel vaker heeft weergegeven. Nadat het koren uit de aren is gekamd, moet het graan gezuiverd worden en door de kaf- of wanmolen gehaald worden om het kaf van het koren te scheiden.

Op zijn prenten is de komst van grotere landbouwwerktuigen te volgen zoals wan- of kafmolen ter vervanging van de gevlochten rieten wan, hooihark of hooikeerder, maaimachine, dorskast en natuurlijk de tractor, maar dan hebben wij het al over de periode na de Tweede Wereldoorlog. 

Opmerkelijk is, dat er op zijn etsen geen kruiwagens voorkomen, die toch veel gebruikt zijn bijv. bij het uitrijden van mest uit de stal. Misschien heeft Schotel dat als stadse mens te gewoon gevonden, waardoor het voor hem geen object is om af te beelden. 

Met deze thematiek zet Andreas Schotel een artistieke traditie voort, die zijn oorsprong heeft in de negentiende eeuw, wanneer kunstschilders naar het platteland trekken om er het ‘ongerepte’ landschap ‘en plein-air’ en de ‘zwoegende’ boeren of landarbeiders te tekenen en te schilderen. Zo ontstaan er in landelijke gebieden schilderdorpen of schilderkolonies bijv. in Dongen, Heeze, Mol, Kalmthout en Wechelderzande in de Kempen. De stimulans is omstreeks 1840 uitgegaan van de School van Barbizon, genoemd naar het dorpje in de bossen van Fontainebleau. Als grondlegger kan Jean-François Millet beschouwd worden en zijn ideeën vinden overal in Europa navolging en algemene acceptatie. Internationale tentoonstellingen van levende meesters en de opkomende kunsthandel dragen eveneens bij de verspreiding ervan bij. Het wordt een trend, waarmee opeenvolgende generaties kunstenaars worden geïnfecteerd als ware het een virus. Maar het moet tevens min of meer gezien worden als een reactie op de moderne tijd met industrialisatie, verstedelijking en sociale mistoestanden. Op het platteland is het boerenleven nog eenvoudig, authentiek en onbedorven, is er nog sprake van arbeidslust, plichtsbetrachting, familiezin, saamhorigheid en andere positieve connotaties, zodat het tot ‘ideaal’ wordt verheven.

Jaarlijks komt Andreas Schotel voor enkele maanden naar Esbeek en observeert de werkende boerenbevolking waarvan hij in talloze etsen, maar ook in tekeningen en aquarellen verslag doet op zijn eigen karakteristieke manier.

Misschien komt het beeld dat Andreas Schotel van het boerenwerk geeft, in onze ogen ‘romantisch’ over, maar het was natuurlijk fysiek zwaar; zwoegen en ploeteren voor een karig inkomen.

Peter Thoben, conservator

View the embedded image gallery online at:
https://andreasschotel.nl/index.php/nieuws#sigProId3954d48853

Precies 100 jaar nadat Andreas Schotel voor het eerst als kunstenaar in Esbeek verbleef had de werkgroep Artist in Residence Esbeek (AirE) opnieuw een kunstenaar uitgenodigd om in diens voetsporen Esbeek te observeren en artistiek vast te leggen. Het verblijf van Juliana Rios in 2019 was een groot succes en vele Esbekenaren worden hieraan nog dagelijks herinnerd als ze het viaduct passeren en daar de grote muurschildering van haar hand zien die een blijvend souvenir aan die 3 maanden vormt. 

Het initiatief van AirE bestond er eigenlijk uit om jáárlijks een kunstenaar uit den verre uit te nodigen en op deze wijze Esbeek opnieuw continu vast te lagen leggen, zoals Schotel dat ook 60 opeenvolgende jaren heeft gedaan. Maar de corona pandemie gooide behoorlijk roet in het eten. Er was al wel een kunstenaar geselecteerd, maar gezien alle beperkingen en de problematiek bij het internationaal reizen kon het in 2020 en 2021 telkens niet doorgaan. Nu ziet het er eindelijk beter uit en daarom hopen we de nieuwe Artist in Residence 7 mei aanstaande in Esbeek te ontvangen. 

De voorbereidingen daarvoor zijn op dit moment in volle gang. Voor het verblijf van Juliana Rios had de gemeente het leegstaande schoolgebouw van “de Wingerd” ter beschikking gesteld. Inmiddels heeft deze locatie echter de bestemming tijdelijke bewoning gekregen. Maar een alternatief is gevonden in het voormalige handenarbeidlokaal van de school; het gebouwtje achter het kerkhof. Dit wordt nu door de vrijwilligers van Schotel aangepast om het geschikt te maken als atelierwoning. De centrale ligging in het dorp maakt het ook makkelijk om contact te leggen met de kunstenaar en een kijkje in zijn atelier te nemen. 

Dit voorjaar is het José Luis López Galván die de plaats van Schotel in zal nemen. Deze kunstenaar werd in 1985 in het Mexicaanse Guadalajara geboren en volgde daar aan de universiteit zijn opleiding tot kunstenaar. Het werk van deze nog steeds in Mexico werkzame kunstenaar bestaat uit schilderijen, grafiek en sculptuur. De nadruk lijkt op zijn schilderijen te liggen, waarmee hij in Mexico al enige naam heeft opgebouwd. En deze zijn met recht bijzonder te noemen:

Geïnspireerd door het kleurgebruik van Rembrandt en de fantasievolle vindingrijkheid van Salvador Dalí, wijdt de inmiddels ervaren José Lois zijn werk aan centrale thema's als dood, angst of hypocrisie en probeert hij met zijn werken een beeld van de werkelijkheid te creëren dat nieuwe perspectieven opent voor de kijker.Voor zijn olieverfschilderijen gebruikt hij een grote verscheidenheid aan elementen (vaak dieren of mensen) altijd met als doel "een collage als een geloofwaardig portret van de wereld" te creëren, “maar beter verteerbaar". De kijker moet, volgens de bedoeling van José Luis, tegelijkertijd verrast worden door de verschillen met de werkelijkheid, maar ook iets zien dat hem bekend is en dat hem raakt. Symbolen komen vaak voor in zijn werken. Zo staat de haas voor onschuld en machines voor kou; het masker van Zorro symboliseert bijvoorbeeld hypocrisie.

Men kan hem beschrijven als een verfijnd tekenaar, uitstekende colorist en bezitter van een “koortsachtige verbeeldingskracht”. Hij schuwt het detail in werk zeker niet. De schilderijen zijn fraai uitgewerkt en verre van impressionistisch. Hij heeft een groot vermogen om echte en denkbeeldige vormen samen te voegen en vormen perfect te imiteren om ze, opnieuw samengesteld, deel van een nieuw verhaal in zijn composities te maken, vaak omgeven door geheimzinnige zwarte schaduwen die zijn werken mysterieus maken. Vaak is er sprake van een“verstoord realisme”, iets oogt in eerste instantie normaal, maar is bij nadere beschouwing ontsproten aan de verbeeldingskracht van de kunstenaar die de onderdelen uit zijn compositie blijkt samen te stellen uit onverwachte elementen. Mens- en dierfiguren duiken op in absurde situaties. Die op hun beurt niet zo expliciet bedoeld zijn als dat ze waargenomen kunnen worden. In die zin is zijn werk toch surrealistisch te noemen. Het lijken voortbrengselen van een droom, of komend uit het onderbewuste. 

Maar, hoewel hijzelf deze link niet expliciet benoemd, zullen wij Brabanders in het werk van José Luis ook iets herkennen van het oeuvre van Jeroen Bosch. De verfijnd geschilderde,soms vervormde figuren en fantasierijke wezens, die zijn ontstaan uit de versmelting van mensen, dieren en objecten en daarmee een onwerkelijke wereld tevoorschijn toveren op het doek, maken hem deel van de school van deze grote Brabantse meester. 

Drie maanden lang zal deze Mexicaanse kunstenaar de kans krijgen Esbeek, de omgeving en het landschap, de mensen en hun bezigheden te observeren en te interpreteren. We hopen hem in contact te kunnen brengen met de inwoners van Esbeek, zodat hij ook echt het leven in het dorp leert kennen en zijn verblijf wederzijds vruchtbaar mag zijn. We zijn danook erg benieuwd hoe José Luis, eenmaal in het Esbeekse en letterlijk in het voetspoor van Andreas Schotel tredend, de Esbeekse inspiratiebron zal omzetten in zijn werken. 

De Vrienden van Andreas Schotel, Werkgroep AirE

Danny van Vliembergen

Op a.s. vrijdag 25 januari om 20 uur houdt de Stichting Vrienden van Andreas Schotel in Schuttershof haar jaarlijkse culturele avond waarbij de etsen worden geruild. Wij nodigen iedereen van harte uit hierbij aanwezig te zijn.

Op deze avond is Brabants Landschap onze speciale gast. Haar nieuwe directeur Joris Hogenboom zal vertellen over de algemene strategie t.a.v. het beheer van hun natuurgebieden. Wim de Jong zal specifiek ingaan op de grootschalige natuur herstelwerkzaamheden op de Roovertse Heide, gelegen tegen de Spaaneindsestraat in Esbeek.

Het huisje van Andreas Schotel, de Schuttel, staat op het gebied van Brabants Landschap. Door de samenwerking met hen hebben we het huisje in 2001 kunnen restaureren en zo kunnen behouden. Als onderdeel van de Andreas Schotel kunst- en wandelroute, die voor een behoorlijk deel door de bossen van Brabants Landschap loopt, komen er jaarlijks vele wandelaars een kijkje nemen bij dit voormalige zomerverblijf van Schotel. Door de lange periode, ongeveer 60 jaar, die Schotel in Esbeek heeft doorgebracht is het leven en werken van deze kunstenaar sterk verbonden met dit gebied van Brabants Landschap, voorheen de Oranje Bond.

Door de verbondenheid van Schotel met dit stuk natuur en met de actualiteit van de natuur herstelwerkzaamheden leek het ons een goed idee Brabants Landschap op deze avond uit te nodigen.

Zowel leden als niet leden zijn van harte welkom op deze avond. Velen zijn benieuwd naar de nieuwe inrichting van dit bijzondere natuurgebied: de Roovertse Heide. Op deze avond zal dat duidelijk worden.

Met vriendelijke groeten

Bestuur Vrienden van Andreas Schotel 

Stichting Vrienden van Andreas Schotel

Dorpsstraat 2, 5085 EG, Esbeek | 06 23 154 233 | info@andreasschotel.nl

De Vrienden van Andreas Schotel wordt gesteund door:

Concept, ontwerp & realisatie website: Pulles Media Design