Tentoonstelling: Aad de Haas (1920-1972). Linosneden

Van 12 oktober 2019 t/m 7 januari 2020 richt het Andreas Schotel Museum te Esbeek de schijnwerper op de linosneden van Aad de Haas en wel op de serie passieprenten in de museumverzameling. 

Aad (Adrianus Johannes) de Haas is als oudste van vijf kinderen op 30 december 1920 in Rotterdam geboren in het goed katholieke gezin van gemeenteambtenaar Johannes Adrianus de Haas en Antonia Hendrika Kleisterlee. Na de Mulo mag hij vanwege zijn tekentalent naar de Rotterdamse academie, waar graficus Antoon Derkzen van Angeren zijn docent is. Op een tentoonstelling in 1943 wordt zijn werk als ‘ontaard’ in beslag genomen en wordt hij zelf gevangen gezet, mede omdat hij geen lid van de Kultuurkamer is. In maart 1944 komt hij vrij en trouwt met academieleerlinge Nel Koekman. Ze duiken in Zuid-Limburg onder, maar na de bevrijding in september blijven ze er wonen, eerst in Ingber bij Gulpen, later op kasteel Neubourg en vanaf 1952 op kasteel Strijthagen. Via pater-kunstenaar Gerard Mathot krijgt hij opdracht van pastoor Jacques Mullenders voor muurschilderingen en een kruisweg voor de St. Cunibertuskerk te Walhlwiller. De onconventionele kruisweg met vage, schimmige figuren in gelige kleuren roept weerstand op, zodat die op last van bisschop en Vaticaan uit de kerk verwijderd moet worden, wat veel landelijke publiciteit oplevert. Het draagt er wel toe bij dat de moderne kunst in Nederland kan doorbreken. Ver na de dood van de kunstenaar wordt de kruisweg in 1981 weer in de kerk teruggeplaatst en in 1996 gerehabiliteerd. 

In zijn figuratief-expressionistische werk verzet De Haas zich tegen de kerk, de oorlog en vaak spelen seksualiteit en erotiek een grote rol. Op 21 maart 1972 overlijdt hij verbitterd aan een hersenbloeding. 

De geëxposeerde prenten op Japans papier komen uit de map Veertig Passieprenten, die in 1968 is uitgegeven met een inleiding van Ko Sarneel in een oplage van 200 exemplaren door uitgeverij W.A. Palm in Den Haag. Ze gaan terug op de serie linosneden van Aad de Haas uit 1961, die toen in een oplage van drie exemplaren is verschenen. De map in de museumcollectie heeft nummer 58 en moet blijkens signatuur afkomstig zijn van Hein en Amy Kreutzkamp-Schotel – een nicht van Andreas Schotel – uit Heerlen. 

De kruisweg die in wezen staat als metafoor voor menselijk lijden, heeft Aad de Haas met zijn oorlogservaringen op eigenzinnige en aangrijpende wijze naar de eigen tijd vertaald. Daarom past het om een groot deel van deze serie bij de 75-jarige bevrijdingsherdenking van de Tweede Wereldoorlog te exposeren.               

Andreas Schotel Museum Esbeek (dagelijks open van 11.00 tot 16.00 uur, behalve maandag)

in Café Schuttershof

Dorpsstraat 2

5085 EG  Esbeek

Bekijk afbeeldingen

Van 22 juni t/m 6 oktober 2019 heeft het Andreas Schotel Museum te Esbeek een tentoonstelling ingericht met tekeningen, aquarellen en etsen, die Andreas Schotel in of rondom zijn atelier heeft gemaakt.

Het atelier is de plek, waar een groot deel van het oeuvre is ontstaan. Schetsen die hij elders heeft gemaakt, zijn op het atelier uitgewerkt tot etsen en er gedrukt met hulp van Mari en drukpers. Enkele tekeningen en etsen laten zien, hoe er op het atelier door hemzelf en door leerlingen wordt gewerkt. Maar ook heeft hij er naaktmodellen en bezoekers veelvuldig getekend om zichzelf te oefenen. 

Het eerste atelier mag Andreas Schotel op voorspraak van directeur Melchior Sissingh van de Gasfabriek in 1922 vestigen op het Gemeentelijk Handelsterrein bij de Binnenhaven aan de Rosestraat. Zijn houten atelier met ruimten van 40 en 130 vierkante meter, staat er – min of meer afgesloten van de buitenwereld – tussen kolenhopen en spoorrails. Hij kan er ongestoord werken en heeft er geen last van pottenkijkers. In 1967 moet hij deze plek opgeven en verlaten vanwege nieuwe spoorwegplannen. Hij breekt zijn bedoening af en bouwt het aan de Brielselaan 151 op het terrein van het Rotterdams Havenbedrijf aan de Maashaven onder de vuilverbrandingsschoorsteen weer op. Tot zijn dood in 1984 kan hij er met hulp van Leen Rademaker werken. Dan moet het bouwwerk vóór 1 januari 1986 afgebroken zijn.

Op het atelier moet zich van alles afgespeeld hebben. Schotel heeft er zijn vriendinnen, modellen en kopers van zijn grafiek bijv. Franz Rehmann, Kees Schortemeijer of Herman Vermeer ontvangen, maar ook museumconservator Coert Ebbinge Wubben, met wie hij een goede band heeft. Ongetwijfeld zal collega-etser Johannes Proost, wiens etsplaten Schotel heeft afgedrukt, er zijn gekomen en wie weet, heeft die de voor de nazi’s gevluchte Letlander in Schotels atelier gebracht. In ieder geval heeft in de oorlog het joodse jongetje Max Krzeszower, die zich later Moshe Keny noemt, er een tijdje ondergedoken gezeten. Op het atelier aan de Brielselaan komen leerlingen van zijn vriendin, lerares Leen Rademaker en kinderen uit de buurt bij Schotel aan, die hij in vlotte aquarellen of tekeningen met Wasco-kleurkrijt vastlegt. 

Zoals voor iedere kunstenaar kan het atelier als de centrale plek van handeling beschouwd worden, waar Andreas Schotel een groot deel van zijn leven heeft vertoefd en gewerkt. 

In de gang worden deze keer etsen met Esbeekse onderwerpen gepresenteerd.    

Andreas Schotel Museum Esbeek (dagelijks open van 11.00 tot 16.00 uur, behalve maandag)

in Café Schuttershof

Dorpsstraat 2

5085 EG  Esbeek

Van 9 maart t/m 16 juni 2019 heeft het Andreas Schotel Museum te Esbeek een thematische tentoonstelling ingericht met werken van Andreas Schotel, die met de wederopbouw van ‘zijn’ stad Rotterdam te maken hebben.

Bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog bombarderen de Duitsers het centrum van Rotterdam op 14 mei 1940 om de Nederlandse tegenstand te breken. Dit bombardement is een belangrijke reden voor de capitulatie van Nederland de dag daarop. Op slechts enkele gebouwen na, zoals het Stadhuis, het Schielandshuis, het Postkantoor etc. is de hele stad in een puinhoop veranderd. Al in 1940 worden plannen voor de wederopbouw gemaakt door stadsarchitect Willem Gerrit Witteveen (1891-1979), maar door gebrek aan bouwmaterialen kan dit niet gerealiseerd worden. Zijn opvolger Cornelis van Traa (1899-1970) stelt de plannen bij en speelt bij de wederopbouw een zeer grote rol. Een totaal nieuwe stad wordt uit de grond gestampt, waarin nauwelijks of geen herinneringen aan het verleden zichtbaar zijn. Het beeld De verwoeste staduit 1953 van Ossip Zadkine (1890-1967) staat symbool voor en houdt de herinnering levend aan het dramatische wegvagen van het Rotterdamse stadshart.

Andreas Schotel die vanuit zijn sociale en communistische sympathieën in de werkende mens geïnteresseerd is, brengt de wederopbouw en vooral de bouw van het Groothandelsgebouw met werklieden in beeld. Mogelijk is de ets een opdracht van de stad of de Rotterdamse Kunststichting geweest ten tijde dat hij als secretaris betrokken is bij de in 1949 opgerichte Werkgemeenschap Grafische Kunst Rotterdam. Meerdere schetsen, aquarellen en etsen hebben met dit gebouw van doen. Het Groothandelsgebouw is ontworpen door het architectenbureau van Hugh Maaskant (1907-1977) en Willem van Tijen (1894-1974) en ligt naast het spoorwegstation aan Stationsplein en Weena. Bij de opening in 1953 is dit het grootste verzamelgebouw in Nederland dat aan 150 bedrijven en 5000 werknemers ruimte biedt. 

Van de bouw van de metro bij de Coolsingel heeft Schotel slechts één ets gemaakt, terwijl zijn leerlinge Leen Rademaker door de metrobouw tot een hele reeks etsen is geïnspireerd. Met de bouw ervan is omstreeks 1960 begonnen en het eerste stuk is in 1968 door prinses Beatrix en prins Claus geopend, waarna de metro gefaseerd is uitgebreid. 

In de gang is als vervolg van de expositie gekozen om een zestal etsen van Schotel met stadsbeelden uit de jaren 1960 en 1970 op te hangen.                  

Andreas Schotel Museum Esbeek (dagelijks open van 11.00 tot 16.00 uur, behalve maandag)

in Café Schuttershof

Dorpsstraat 2

5085 EG  Esbeek

Stichting Vrienden van Andreas Schotel

Dorpsstraat 2, 5085 EG, Esbeek | 06 23 154 233 | info@andreasschotel.nl

De Vrienden van Andreas Schotel wordt gesteund door:

Concept, ontwerp & realisatie website: Pulles Media Design